• Contact Info :
  • Turkey /Denizli
  • E mail: huseyinasilturk@outlook.com
  • Follow me :

Blog

Doktor ve Hastayı Birleştiren, Token Ödeme Sistemli Sosyal Sağlık Uygulaması

14/08/2022 - By Hüseyin ASİLTÜRK & Ali Hakan ISIK.

ÖZ

İnsanlar hariç tüm canlıların gelişimi, uyumu ve üremesi ekosistem tarafından sağlanmaktadır. Fakat her gecen yıl insanlığın düzensiz nüfus artışının önüne geçilememektedir. Kalabalık toplumlar beraberinde sorunlar ile gelmektedir. İnsanlar bununla birlikte sağlık sorumluluklarını da yerine getirmelidirler. Sağlık sorumluluklarını yerine getirmek için düzenli sağlık kontrollerine ihtiyaç duymaktadır. Sağlık şikayetlerin hızlı ve doğru şekilde çözüme ulaştırmalıdır. Tüm bu süreçler için bireyler hastane ziyaretine ya da internette kirli bilgiler içerisinden doğru bilgiyi bulmaya mecbur kalmaktadır. Çalışmamız tüm bu süreçleri doğru bir şekilde yapabilmemiz için doktorlar ve hastaları bir araya getirmektedir. Doktorlar ve hastalar bir araya getiren sistemimiz her iki bireyi de düşünmektedir. Doktorlar sistemde bulundukları ve doğru sonuçlara ulaştıkları sürede gelir elde etmektedirler. Hastalar ise istediği kadar doktora istediği kadar mesaj göndere bilmektedir. Çalışma içerisinde spam mesajları önlemek ve doktor gelirlerinin sağlanması için hastalardan mesaj başına ücret alınmaktadır. Bu ödeme işleminin sağlıklı ve güvenli gerçekleştirilmesi için çalışmamızda blok zincir temelinde etheryum altyapısında FDT(find doctor token) oluşturulmuştur. Tüm mesaj başı transferler sistem içerisinde blok zincirde saklanmakta ve güvenliği sağlanmaktadır. Sistem tüm bu süreçlerde kullanıcıların her zaman elinin altında olmalıdır. Bunun için bulut sistemli çalışan çalışmamız tüm platformlar tarafından desteklenmektedir. Çalışmamız ön panel için reactJs, arka panel için laravel, mesajlaşma için socket ve transferler için blok zincir teknolojilerinden yararlanmaktadır. Tam dinamik ve güvenilir olan çalışmamız litaretüre katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: : sağlık, blockchain, mesajlaşma, token .

ABSTRACT

The development, adaptation and reproduction of all living things except humans are provided by the ecosystem. However, it is not possible to prevent the irregular population growth of humanity with each passing year. Crowded societies come with problems. People should also fulfill their health responsibilities. He needs regular health check-ups to fulfill his health responsibilities. Health complaints should be resolved quickly and accurately. For all these processes, individuals are compelled to visit the hospital or find the right information from dirty information on the internet. Our work brings doctors and patients together so that we can do all these processes correctly. Our system, which brings doctors and patients together, considers both individuals. Doctors earn income as long as they are in the system and reach the right results. Patients can send as many messages to the doctor as they want. During the study, patients are charged per message in order to prevent spam messages and to provide doctor's income. In order to carry out this payment process in a healthy and secure manner, FDT (find doctor token) has been created in the etherium infrastructure on the basis of the blockchain. All per-message transfers are stored in the blockchain within the system and their security is ensured. The system should always be at hand of the users in all these processes. For this, our cloud-based work is supported by all platforms. Our work uses reactJs for the front panel, Laravel for the back panel, socket for messaging, and blockchain technologies for transfers. Our fully dynamic and reliable study contributes to the literature.

Keywords: health, blockchain, messaging, token .

GİRİŞ

İnsanlık için en önemli şey sağlığı olmalı. Sağlıklı olan bir birey hayat çizgisi boyunca tüm ihtiyaçlarını, tüm birikimlerini ve tüm mutluluklarını en güzel şekilde yaşayabilmektedir. Fakat sağlığını bütünüyle koruyamayan bireyler yaşamı boyunca birçok sorun ile karşı karşıya kalmaktadır. Tüm bu süreçlerin gerçekleştirilmesi sağlık sorumluluğu gerektirmektedir. Sağlık sorumluluğu, bireylerin fiziksel, ruhsal, sosyal iyilik halinin korunma görevinin üstüne düşen görevini yapması olarak tanımlanmaktadır (Avci, 2016). Bir diğer değiş ile bireylerin sağlıklarına spor, kilo ve zararlı tüm maddelerin kullanılmasından kaçınması, tüm sağlık için gerekli kontrollerin zamanında ve tam olarak tamamlanması olarak tanımlanmaktadır (Steinbrook ,2006).

Bireylerin sağlık sorumluluklarını hızlı ve güvenilir bir biçimde yerine getirmeleri gelişen teknoloji ile daha kolay hale gelmiştir. Özellikle teknolojinin mobil cihazlar ile cebimize kadar girmesi ile daha da erişilebilir olan internet sağlık sorumluluğunun yerine getirilmesinde öncülük edebilmektedir. Mobil sağlık ile bireyler bu sorumluluklarını yerine getirebilmektedirler. Mobil sağlık, tüm sağlık sorumluluklarının kişisel teknolojik asistanlar ile takip edilmesi olarak tanımlanmaktadır (Liu ve ark. 2011).

Bireylerin sağlık sorumlulukları yerine getirmesi için mobil sağlık uygulamalarını kullanmaları en hızlı çözümdür. Bu sebeple çalışmamızda bireyler cep telefonlarını kullanarak mobil uyumlu web uygulama ile birebir doktorlar ile iletişim halinde olabilmektedirler. Bunu yaparken doktorları da düşünen çalışmamız mesaj başına kullanıcılardan ücret tahsil etmektedir. Bu ücret sistemde yer alan cüzdan ile mesaj başına gönderim ücreti olarak tahsil edilmektedir. Çalışmamızda ödeme güvenliği en çok önem verilen modül olmuştur.

Fiziksel kartlar üzerinden gerçekleştirilen ödeme işlemleri gelişen sistemler üzerine kurulsa ve birçok güvenlik problemlerine dayansa da kabul edilebilir güvenlik derecesine sahiptirler (Murdoch ve ark., 2010). Bunun için çalışmamızda fiziksel kart ile ödeme işlemi minimum seviyede tutulmaktadır. Fiziksel kart ile kullanıcı sadece cüzdanına token yüklemesi yapmaktadır. Bu yüzden sistem üzerinde fiziksel kart kullanımı birkaç kereden ibarettir. Sonrasında cüzdanda yer alan token ile mesaj başına ücret kesilme işlemi gerçekleştirilmektedir. Token adı altında sakladığımız cüzdandaki sanal ödeme miktarları sistem üzerinde güveni en üst seviyede olacak şekilde kurgulanmıştır. Bu güveni günümüzün en güvenli yapısı olarak gösterilen blok zincir ile sağlanmaktadır (Gokhan ve ark.). Blok zincir ilk olarak güvenli ve tutarlı bir veri tabanı olarak ortaya atılmıştır (Kakavent ve ark., 2017). Sonrasında bitcoin ve etheryum gibi sistemler ile sanal paralar olarak işlem görmektedirler. Çalışmamızda projemizin adını taşıyan Find doctor token adı altında bir ödeme aracı yer almaktadır. Bu ödeme aracı ile kullanıcılar kart bilgileri olmaksızın ilk ödeme işlemlerinin ardından mesaj başı ücret ödemektedirler.

Yapılan litaratur taramasında ataşen çalışmasında etheryum akıllı sözleşmeleri üzerine kurulabilen token sistemlerinden bahsetmiştir (Ateşen, 2019). Akıllı sözleşmeer dijital varlıkları daha önceden belirlenmiş ve keyfi kurallara göre hareket ettirilen otomatik sistemlerdir (Buterin, 2014). Etheryum altyapısı ile sağlanan bu sözleşmeler sayesinde bireysel tokenler oluşturulabilmektedir. Çalışmamız bu altyapıyı taşımaktadır. Yapılan bir diğer litaratur çalışmasında ise tokenlerin piyasadaki yerlerine, finansı nasıl etkilediğine ve etkileyeceğine bununla birlikte ilk madeni paralarda olduğu gibi piyasanın tokenleri nasıl kabul ettiğine değinmişlerdir ( Momtaz ve ark., 2019).

MATERYAL VE YÖNTEM

Bu bölümde çalışmamızı güçlü kılan tüm altyapılardan bahsedilmektedir. Bunlar arka planda api görevi üstlenen laraveldir. Laravel güvenli web uygulamaları geliştirmemizi sağlamaktadır (He, 2015). Kullanıcıların mobil ve bilgisayar ortamlarında aynı dinamikte ve hızda erişim sağlayabilmesi için ön panelde reactjs’den yararlanılmıştır. ReactJS kullanıcı arabirimi oluşturduğumuz bir JavaScript kitaplığıdır (Aggarwal, 2018). Mesajlaşma işlemlerinin hızlı ve karşılıklı sağlanması adına SocketIO kullanılmaktadır. Çalışmamızı öncü kılacak token ile ödeme sistemi için web3.js den yararlanılmaktadır.

Laravel ve ReactJS

Gelişen teknoloji ile günümüzde neredeyse tüm işlemlerimizi web ortamında gerçekleştiriyoruz. Hayatımızın bir parçası haline gelen telefonlarımızı yanımızdan hiçbir zaman ayırmıyoruz (Çelebi ve ark., 2020) . Bu sebeple geliştirilen yeni uygulamaların neredeyse tamamı mobil uyumlu çıkarılmaktadır.

Çalışmamız web ortamında işlemlerini gerçekleştirmektedir. Sistem tüm matematiksel ve depolama işlemleri için laravel kütüphanesinden yararlanmaktadır. İyi bir sistem kurabilmek için modüler bir API çalıştırılmadır (Bloch, 2006). Laravel sistemin API tarafını üstlenmektedir. Asıl kullanıcının işlemlerini gerçekleştirdiği UI tarafında ReactJS kütüphanesinden yararlanılmıştır.

Ödeme sistemlerinin çalıştırılabilmesi için web3.js den faydanılmıştır.

MATERYAL VE YÖNTEM

Socket bilgisayarlar arasında anlık iletişime izin veren yapılardır (Gurkan, 2020). Web sitelerinde bildirimler, mesajlaşmalar ya da anlık veri güncelleme işlemleri gerçekleştirilmektedir. Çalışmamızda socket mesajlaşma ve post gönderimi işlemlerinde kullanılmıştır. Sunucu bir bilgisayarda çalışır ve bağlı bir socket bulunmaktadır. Sunucuda yer alan socket sürekli olarak bir anahtarı dinlemektedir. İstemci tarafından bu anahtara değer gönderilirse socket kendisine verilen görevi yerine getirmektedir. Dinleme işlemi istemci tarafından da gerçekleştirilebilmektedir. Çalışmamızda hem sunucu hem de istemci tarafında dinleme işlemi gerçekleştirilmektedir.

Blok Zincir Teknolojisi

Blok zincir teknolojisi veri tabanı sistemlerinin şifrelenerek sıralı halde tutulması olarak örneklendirilmektedir (Asiltürk ve Işık, 2021). Saklanan tüm verilerin yer aldığı gruplara bloklar denilmektedir. Bu bloklar kendi içlerinde aynı zamanda tüm datalarının kapsandığı bir hash ile korunmaktadır. Bir sonrasında yer alan blok da bir öncesindeki blok’u koruma görevini üstlenmektedir. Blok zinciri oluşturan ilk blok’a doğum blok’u denilmektedir (Tanrıverdi ve ark.,2019). Sisteme yeni eklenecek olan tüm bloklar zincirin sonuna eklenmektedirler (Crosby ve ark., 2016)..

/ Şekil 1 Blok zincir temel yapısı (Nofer ve ark., 2017)

Blok zincirin gelişimi tüm sistemler gibi aşama ilerlemektedir. 2009 yılında blok zincir 1.0 olarak adlandırılan aşamada para transveri ve ödeme işlemleri gerçekleştirilmiştir. Blok zincir 2.0 olarak adlandırılan aşamada ise akıllı kontratlar devreye girerek büyük bir gelişim göstermiş artık kullanıcılar kendi kurallarına göre blok zincirler oluşturabilmişlerdir. Blok zincir 3.0 ile de artık finansal olmayan uygulamalar için de blok zincir kullanımı başlamıştır. Tablo 1’de temel veri tabanları ile blok zincir arasındaki farklar gösterilmektedir.

Blok Zincir. İlişkili veritabanı. Dağıtık veritabanları.
Merkeziyet X X
Ekleme silme ve güncelleme X X
Dağıtık mimari X X
Gizlilik X X X
Güvenlik X X X
Dayanıklılık X X X
Doğrulama X X X
Performans X X X
Sorgulama X X
Tablo 1: İlişkisel veritabanı ve blok zincir farkı (Gokhan, 2020)
/ Tablo 2: Herkese açık ve özel blok zincir yapıları (Unsal ve Kocaoğlu, 2018)

Blok zincir çeşitleri

Blok zincirler merkezi sistemlerin kaldırılması için kurulan bir yapıdır. Bu yapı sayesinde dağıtık olarak tutulan ve birbirlerini de zincir halinde koruyan yapılar oluşturulmaktadır. Blok zincir çoğunluklar bitcoin ve etheryum’un arkasında yatan teknoloji olarak bilinmektedir. Bu sebeple finansal olarak çok geniş bir yapıdır. Blok zincir üç farklı yapıdan oluşmaktadır.

Bu yapılar;

Açık blok zincir: Bu yapı izne dayalı olmamakla birlikte herkese açık bir blok ağıdır. Birçok kripto para algoritmalar tarafından yönetilen herkese açık sistem üzerinde çalışmaktadır.

İzne dayalı veya özel: Zincire kimlerin katılacağına yöneticilerin karar vermesine olanak tanımaktadır. Sisteme sadece izin verilen kullanıcılar katılabilmektedir..

Bu yapılar ayrıntılı olarak yukarıda yer alan tablo 2'de gösterilmektedir.

Akıllı kontrat

İlk olarak 1993 tarihinde Nick tarafından “bir sözleşmenin şartlarını yerine getiren bilgisayarla işletilen bir işlem protokolü” tanımında kullanılmıştır (Tanrıverdi ve ark., 2019). Szabo, Akıllı kontratları okullarda, otobüs terminallerinde ve benzeri topluma açık alanlarda yer alan içecek otomatlarına benzetmektedir. Szaboya göre bu otomatlar en iyi akıllı kontrat örnekleridir. Halka açık alanda herkesin içerisinde bir sözleşme bulunmaktadır. Bu sözleşmenin içerisinde ürün ve tüm gerekli şartlar belirlenmiştir. Belirlenen bu şartları yerine getiren 3. Kullanıcı sözleşme şartlarını yerine getirmiş olmaktadır (Tevekoğlu, 2021).

Çalışmamızda blok zincir temeli ile oluşturulan bir ödeme sistemi kullanılmaktadır. Bu sistem etheryum ağı üzerinde oluşturulan bir kontrat sayesinde çalışmaktadır. Belirlediğimiz kontratta yapılan ödemeye göre 1TL , 1 Who Doctor Token olacak şekilde belirlenmiştir.

Çalışmamızda blok zincir temeli ile oluşturulan bir ödeme sistemi kullanılmaktadır. Bu sistem etheryum ağı üzerinde oluşturulan bir kontrat sayesinde çalışmaktadır. Belirlediğimiz kontratta yapılan ödemeye göre 1TL , 1 Who Doctor Token olacak şekilde belirlenmiştir.

Bu işlemlerin tamamını gerçekleştirebilmemiz için çalışmamız javascript temelli web3.js kullanmaktadır. Böylelikle sistemimiz ve kullanıcıların cüzdanları iletişim halindedirler.

Kripto Para

Blok zincir dünya ülkeleri arasında başarılı ve geleceğin yapısı olarak görülmektedir. Fakat ödeme sistemleri olmak üzere bir çok kripto para sistemleri ülkeler arasında karşıt düşünceye sebebiyet vermektedir. Tablo3’de seçilen ülkelerin blok zincir ve kripto paralara karşı bakış açıları gösterilmiştir.

Ülke. Kripto Para Blok Zincir
Çin Olumsuz Olumlu
Hindistan Olumlu Olumlu
Japonya Olumlu Olumlu
İngiltere Tarafsız Olumlu
Fransa Tarafsız Olumlu
Avusturya Tarafsız Olumlu
Rusya Olumsuz Tarafsız
Türkiye Tarafsız Olumlu
Singapur Tarafsız Olumlu
Kanada Tarafsız Olumlu
Tablo 3: Ülkelerin kripto paraya ve Blok zincire yaklaşımı (Türkmen ve Durbilmez , 2019)

Kripto paralar takibi zor hatta neredeyse mümkün olmayan paralardır. Bu paraların transferinde ne gibi alışverişlerin yapıldığı bilinememektedir(Gümüş ve Erkuş, 2019) . Bunlar ile birlikte kripto paraların herhangi bir devlet garantisi de bulunmamaktadır. Tablo3’te de gösterilen devletlerin desteği block chain üzerinde olumlu olsa da kripto paralar üzerinde olumsuz olduğu gözlemlenmektedir.

Türkiye ise kripto paralar için 25 Kasım 2013’te bu konuya istinaden açıklamaların yapılacağını 27 Haziran’da Resmi Gazetede 28690 sayı numarasında yayımlamıştır. Burada bahsi geçen kanunda “Fon karşılığı tahsil edilen ve elektronik ortamda saklanan, ödeme işlemlerinin yapılması için kullanılabilen ve bu elektronik parayı ihraç eden kuruluş haricindeki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değer” olarak tanımlanmıştır (Aslantaş, 2016).

BULGULAR

Kullanıcılar sisteme kullanıcı adı ve şifreleri ile giriş yapmaktadırlar. Çalışmamız kurulan yapısı doğrultusunda bir işletme ya da işletmeler dahilinde aynı anda kullanılabilmektedir. Çalışmamızda sisteme giriş yapan kullanıcılar yetkileri doğrultusunda işlemlerine devam edebilmektedirler. Tam yetkili bir personel sisteme yeni bir doktor ya da üye dahil edebilir. Sisteme dahil edilen kullanıcıların yetkilerini düzenleyebilmektedirler. Hastalar doktorlara bire bir mesaj atabilmektedirler. Doktorlar kendi aralarında bir sosyal ağ ortamı kurabilmektedirler. Bununla birlikte sistem üzerinden kazandıkları tokenlerini nakite çevirebilir ya da sistem üzerine token yüklemesi yapabilmektedirler.

Çalışmada kullanılan teknolojiler

React: Projenin ön yüzünde react kullanılmaktadır. Hızlı ve güvenilir olan react sayesinde proje tam mobil uyumlu bir şekilde çalıştırılabilir hale getirilmiştir.

Redux: React temelinde kullanılan redux mesajların sistem ilk açıldığında yüklenmesi ve ardından mesaj gelmeden ya da gitmeden tekrar sunucuya gitmeden sürekli olarak tutulması amacı ile gerçekleştirilmiştir. Böylelikle sistem serveri çok yormuyor sadece ihtiyacı olduğunda servere gidilmektedir. İhtiyaç durumu ise socket.io sayesinde bilinmektedir.

Socket: Socket mesajların gönderilme ve iletilme sürecinin takip edilmesinde kullanılmıştır. Sadece front için tasarlanan soket mesaj gönderildiği zaman karşı taraftaki kullanıcıyı bulup bildirim gönderektedir. Eğer kullanıcı o mesajlaşma ekranında ise de anlık olarak sistemden son mesajı ekrana getirmektedir. Böylelikle anlık mesajlaşma işlemleri gerçekleştirilmiştir.

Laravel: Projenin tüm backend server işlemlerini taşımaktadır. Sisteme kayıt kullanıcı yönetimi veritabanı kayıt hatta tabloların oluşturulması gibi temel yapı taşlarının sahibi.

JWT: Laravel ve react ayrı sunucular olarak çalıştığı için aralarında iletişim kurmaları gerekmektedir. Bu iletişimi kurarken öncelik güvenlik olmalı. JWT api ve client arasında kullanıcı doğrulama işlemlerini gerçekleştirmektedir. Böylelikle dışardan herhangi bir kullanıcı sisteme giremez ya da kayıt atamaz. Normal kullanıcı adı ve şifresi ile giriş yapmaktan farklı olarak sistemde bulunan token her seferinde her işlemde değiştiği için güvenlik hat safadadır.

Uygulamanın çalıştırılması

Uygulamamız ilk çalıştırıldığında sistem tarafından belirlenen bir kullanıcı adı ve şifre bulunmaktadır. Sistem yöneticisi ilk olarak bu kullanıcı ile sisteme girip gerekli kullanıcı kayıtlarını tamamlamalıdır. Bununla birlikte sistemde yer alan tüm yetkileri kullanıcılara belirlemelidir

/ Şekil 3 Uygulamanın Akışı

Hızlı ve stabil olarak tüm kullanıcılar web ortamından sisteme erişebilmektedir. Sistem üyeliği için herhangi bir ödeme talep edilmemektedir. Sistem üzerine gönderilen mesaj başına ücret sistemi bulunmaktadır.

/ Şekil 4 Kullanıcı Girişi

Şekil 4’te görünen ekrandan kullanıcılar şifrelerini girerek sisteme erişim sağlayabilmektedirler. Sisteme ister bilgisayar ortamından isterse de mobil ortamdan erişim sağlanabilmektedir. Örnek gösterilen resim içerisinde çalışmamız geliştirme ortamında çalışmaktadır.

/ Şekil 5 Tüm modüller

Tam yetki ile giriş yapan bir kullanıcı şekil 5’te yer alan bir menü ile karşılanmaktadır. Bu menü içerisinde tüm sisteme tam erişim imkânı söz konusudur.

Tüm modülleri özetleyecek olursak;

Firma: Bu modül geliştiriciler için açılmıştır. Burada herhangi bir hastane kurum ya da kuruluş sistemi kullanmak isterse onlara özgü bir uygulama oluşturmak adına sistemi kendi içerisinde parçalamamız için gerekli olan bilgiler alınmaktadır.

Personel: Tüm sistem kullanıcıları personel olarak tanımlanmaktadır. Bu alandan herhangi bir kullanıcı kaydı da oluşturulabilir bir kayıt da silinebilir.

Takvim: Kullanıcılar kendi yönetim panellerinde kendi planlarını da çıkarabilmeleri için oluşturulmuş modüldür.

Feed: Doktorların kendi aralarında sosyal etkileşimde olmaları için gönderi paylaşabilecekleri modüldür.

Mesajlaş: Bir hastadan ya da başka bir doktordan gelen mesajı okuyup cevaplanan ikili iletişim kurulan her mesaj başına ücret tahsil edilen modüldür.

Nesneler: Sistem içerisinde dinamik veriler için oluşturulmuştur.

Roller: Sistem içerisindeki tüm yetkiler buradan belirlenmektedir.

Şekil 6’te gösterilen görselde yer alan personel ekle butonunu ile şekil 7’te yer alan modal açılmaktadır. Personel bilgileri ile sisteme yeni kullanıcılar dahil edilebilmektedir. Bu kullanıcılar üye ya da doktor olarak ayırılmaktadır. Üyelerin kendi içerisinde rolleri yer almaktadır. Bu roller ile sistem içerisinde yapacakları işlemler belirlenmektedir.

/ Şekil 6 Personel Listesi

Şekil6’da yer alan ekran kullanıcı listesinin yer aldığı ekrandır. Burada tüm kullanıcılar listelenmektedir. Silinen kullanıcılar arşiv içerisinde yer almaktadır. Böylelikle silinen tüm kullanıcıları tekrar görebilir. Sisteme erişimlerini tekrar açılabilmektedir. Yeni ekleme butonu ile yeni bir üye eklenebilmektedir. Bu eklenen üyenin şifresi otomatik olarak e-posta adresine gönderilmektedir. Böylelikle sistem yöneticisi dahil kimse başka bir kullanıcının bilgilerine erişim sağlayamamaktadır.

/ Şekil 7 Personel bilgilerinin alınması
/ Şekil 10 Yetki sistemi database yapısı
/ Şekil 8 Kullanıcı rolleri

Şekil 8’de yer alan görselde kullanıcıların rolleri gösterilmektedir. Burada yeni roller eklenebilmektedir. Bu rolleri düzenleme butonuna tıklayarak düzenleme işlemleri gerçekleştirilmektedir.

/ Şekil 9 Rol Görüntüsü

Şekil 9’da örnek olarak admin rolü gösterilmektedir. Sistem içerisinde kullanıcıların rollerine göre yetkileri tanımlanmaktadır. Rol ekranında yer alan bu ekran kurulan algoritmaya göre sadece hızlı ekleme olarak kullanılmaktadır.

Şekil 10’da kurulan yetki sisteminin veri tabanı şeması gösterilmektedir. Çalışmamızda rol sistemi kullanıcılara hızlı yetki eklemek için kullanılmaktadır. Bunun yanında sistem içerisinde rolün herhangi bir artısı bulunmamaktadır. Kullanıcıların yetkileri profil sayfalarından özel olarak değiştirilmektedir. Şekil 11’de yer alan roller ile yetkiler değiştirilirse sadece yeni kayıt alınan kullanıcılar etkilenmektedir. Eski kullanıcıların etkilenmesi için rol ekranında tüm kullanıcılara uygula şartı işaretlenmelidir.

/ Şekil 12 Gönderi paylaşma ekranı

Şekil 12’da doktorların kendi aralarında sosyalleşebileceği özet blok paylaşa bilecekleri bir alan bulunmaktadır. Burada sisteme kayıtlı tüm doktorların gönderi göndere bilmeleri mümkündür. Şekil 12’de yer alan gönderi oluştur ekranı ile tüm doktoraların göre bileceği bir gönderi hazırlayabilmektedir. Gönderilen postlar için doktorlardan ücret kesilmektedir. Ücret için gönderilen post başına bir token kesilmektedir. Şekil 12’da sağ üst köşede kullanıcının sisteminde ne kadar tokene sahip olduğu gösterilmektedir.

/ Şekil 13 Mesajlaşma ekranı

Doktorlar ve hastalar arasında iletişimi sağlayan ekran şekil 13’de gösterilmektedir. Bu ekran üzerinden hastalar her mesaj için 0.5 FDT karşılığında mesaj gönderebilmektedirler. Bu ücretin mesaj gönderme işleminin hemen ardından 0.4 FDT’si doktorlara aktarılmaktadır. Bu sayede doktorlar sistemde kalmaya devam edebilmektedirler.

Sistem içerisinde token ile ödeme yapılsa da çalışmamız kapalı bir sisteme sahiptir. Sistem içerisinde token sahibi olabilmek için bir ödeme gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu ekran şekil13’te gösterilmektedir. Sistem üzerinde sanal bir ödeme sistemi bulunmaktadır. Ödeme işlemi başarılı olursa sistem için oluşturulan akıllı kontrat içerisine bakiye yüklemesi gerçekleştirilmektedir. Ödeme işlemi sonrasında sistem içerisinde yüklenen token ile diğer işlemler gerçekleştirilmektedir.

/ Şekil 14 Bakiye yükleme

Sonuç

Çalışmamızda doktorlar ve hastalar arasında bir iletişim ağı kurulmuştur. Bu ağın yanı sıra doktorlar da kendi aralarında bir bilgi alışverişinde bulunabilmektedir. Bu sistem içerisinde doktorlar aynı zamanda gelir elde etmektedir. Bu gelir hastaların gönderdiği mesaj ücretinden temin edilmektedir. Hastalar doktorlara sorularını ilettikten sonra aldıkları cevaplara göre doktorları puanlayabilmektedir. Sistem içerisine yeni sürümlerde şikayet ve inceleme modülleri eklenecektir. Doktorlar ve hastalar arasındaki alışveriş token üzerinden sağlanmaktadır. Bu tokenlerin etheryum zincirinde tutulan bir kontrat ile sağlanmaktadır. Gelişen teknoloji ile ceplerimize kadar bilgisayarlar girmiştir. Çalışmamız bulut sistem üzerinde çalıştığı için tüm platformlarda tarafından desteklenmektedir. .

Nüfus artış oranı ve gelişen teknoloji ile çalışmamızın önemini artırmaktadır. Bireyler arası iletişim önemli tutulmuştur. Bireylerin çalışmamızda aktif rol alabilmesi için bir gelir kaynağı da sağlanmaktadır. Her iki kullanıcının memnuniyeti önemli tutulmaktadır. Çalışmamız sürekli geliştirmeye açıktır. Sistem içerisinde post yorumlarında yapay zekâ ile analiz ve postların filtrelenmesi planlanmaktadır .

Kaynak

Asiltürk, H. & Işık, A. H. (2021). Blok Zincir ile Web Tabanlı Anket Uygulaması . Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi , 12 (Ek (Suppl.) 1) , 510-518

Ataşen, K. (2019). Blokzinciri ve akıllı sözleşmeler: Güvenli bir dijital sertifikasyon uygulamaları geliştirilmesi (Master's thesis, Trakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).

Ateş Aslantaş, B. (2016). “Kripto Para Birimleri, Bitcoin Ve Muhasebesi”, Çankırı Karatekin Üniversitesi SBE Dergisi, 7(1), 349-366

Avcı, Y. D. (2016). Kişisel Sağlık Sorumluluğu. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(3), 259-266

Bloch, J. (2006, October). How to design a good API and why it matters. In Companion to the 21st ACM SIGPLAN symposium on Object-oriented programming systems, languages, and applications (pp. 506-507).

Buterin, V. (2014). A next-generation smart contract and decentralized application platform. white paper, 3(37), 2-1.

Crosby, M., Pattanayak, P., Verma, S., & Kalyanaraman, V. (2016). Blockchain technology: Beyond bitcoin. Applied Innovation, 2(6-10), 71.

Çelebi, Ş. O., & Bayrakdaroğlu, F. (2020). Z Kuşağının Tüketim Değerleri: Cep Telefonu Ürünü Üzerinden Nitel Bir Araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), 3055-3071.

DERAN, A., DİKMEN, B. B., & ÖZÇELİK, M. Blok zinciri teknolojisinin ödeme sistemleri, muhasebe bilgi sistemi ve denetim sürecine etkisi; kripto varlıkların finansal tablolarda raporlanması. Erciyes Akademi, 35(3), 1215-1245.

Ertugrulgurkan/blog.ertugrulgurkan.com.tr. “Socket ve wWebsocket-nedir”. Erişim: 11/06/022 https://blog.ertugrulgurkan.com.tr/rehber/socket-ve-websocket-nedir.

Gökhan, Ü. N. A. L., & ULUYOL, Ç. (2020). Blok zinciri teknolojisi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13(2), 167-175.

GÜMÜŞ, A., & ERKUŞ, H. (2019). Blockchain ve kripto paraların kullanımı üzerine bir değerlendirme. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 41-49.

He, R. Y. (2015, January). Design and implementation of web based on Laravel framework. In 2014 International Conference on Computer Science and Electronic Technology (ICCSET 2014) (pp. 301-304). Atlantis Press.

Kakavand, H., Kost De Sevres, N., & Chilton, B. (2017). The blockchain revolution: An analysis of regulation and technology related to distributed ledger technologies. Available at SSRN 2849251.

Liu, C., Zhu, Q., Holroyd, K. A., & Seng, E. K. (2011). Status and Trends of Mobile-Health Applications for iOS Devices: A developer's perspective. Journal of Systems and Software, 84(11), 2022-2033.

Momtaz, P. P., Rennertseder, K., & Schroeder, H. (2019). Token offerings: a revolution in corporate finance?. Available at SSRN 3346964.

Murdoch, S. J., Drimer, S., Anderson, R., & Bond, M. (2010, May). Chip and PIN is Broken. In 2010 IEEE Symposium on Security and Privacy (pp. 433-446). IEEE.

Nofer, M., Gomber, P., Hinz, O., & Schiereck, D. (2017). Blockchain. Business & Information Systems Engineering, 59(3), 183-187.

Steinbrook, R. (2006). Health Care Reform in Massachusetts a Work in Progress. New England Journal of Medicine, 354(20), 2095-2098

Tanrıverdi, M., Uysal, M., & Üstündağ, M. T. (2019). Blokzinciri teknolojisi nedir? ne değildir? alanyazın incelemesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 12(3), 203-217.

TEVETOĞLU, M. (2021). ETHEREUM ve AKILLI SÖZLEŞMELER. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(1), 193-208.

Türkmen, S. Y., & Durbilmez, S. E. (2019). Blockchain teknolojisi ve Türkiye finans sektöründeki durumu. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 30-45.

Ünsal, E., & Kocaoğlu, Ö. (2018). Blok zinciri teknolojisi: Kullanım alanları, açık noktaları ve gelecek beklentileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (13), 54-64.